Dừng chân ở cụm di tích lịch sử đôi bờ cầu Hiền Lương, nếu đi về hướng rìa sông Bến Hải bạn sẽ thấy một nhóm hiện vật rất đặc biệt, đứng độc lập. Đó là một số dàn loa của hệ thống loa phóng thanh ở 2 bờ sông Bến Hải được phục dựng lại, gồm 2 dàn ở bờ Bắc và 1 dàn ở bờ Nam.
Những chiếc loa hiện đang được trưng bày tại Nhà trưng bày ở đầu cầu phía Bắc.
Phía bờ Bắc có 1 dàn loa được đặt phía Nhà trưng bày và 1 dàn loa được đặt gần tượng đài “’Chiến sĩ công an nhân dân vũ trang bảo vệ giới tuyến” gần cột cờ Tổ quốc. Cả 2 dàn loa này đều đặt gần bờ sông như trước đây. Mỗi dàn loa gồm 33 chiếc, trong đó 27 chiếc hướng về phía bờ Nam, 2 chiếc hướng về bờ Bắc và 4 chiếc hướng về phía Đông, tức là hướng về phía biển Cửa Tùng. Các loa được đặt trên 3 trụ bê tông nối với nhau theo thế chân kiềng. Ngoài ra còn một số ít loa được trưng bày trong Nhà trưng bày “Vĩ tuyến 17 và khát vọng thống nhất”.
Dàn loa được phục dựng theo kết cấu và đặt tại vị trí cũ, hiện nằm bên hông Nhà trưng bày “Vĩ tuyến 17 và khát vọng thống nhất”.
Dàn loa này từng xuất hiện trong cuộc chiến âm thanh những năm 1950, 1960. Đó là khi hai phía ta và địch đều tranh thủ công cụ này để phục vụ hoạt động truyền thông chính sách của mỗi bên. Để tuyên truyền về sự thống nhất đất nước, ta đã xây dựng hệ thống loa phóng thanh, chia thành 5 cụm trải dọc theo chiều dài 1.5km ở bờ Bắc. Mỗi cụm có 24 loa loại 25W, loa hướng về phía bờ Nam.
Dàn loa được đặt gần tượng đài “’Chiến sĩ công an nhân dân vũ trang bảo vệ giới tuyến”, bên hông cột cờ giới tuyến.
Hàng ngày loa phát các chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam, đài Truyền thanh Vĩnh Linh và các chương trình tuyên truyền chính sách, ca nhạc, văn nghệ “Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội / Thiếp xa chàng ngày đợi đêm trông / Trong đồn chàng có nhớ thiếp không? / Ngoài này thiếp vẫn chờ mong chàng về”.
Đủ kích cỡ loa từng được sử dụng trong cuộc chiến âm thanh.
Không hề kém cạnh, ở bờ Nam, vài tuần sau địch gắn những cụm loa do Úc, Tây Đức sản xuất với công suất lớn, lấn át loa của ta.
Dàn loa của chính quyền Diệm ở bờ Nam sông Bến Hải
Hệ thống loa của ta công suất nhỏ nên không phát được đến khu vực Cửa Việt, Chợ Cầu. Trung ương ngay lập tức cấp thêm 8 loa công suất gấp đôi, từ 25W lên thành 50W và 1 loa công suất 250W của Liên Xô sản xuất. Mỗi lần đọ giọng giữa 2 bờ, loa của phía ta át hẳn âm thanh tuyên truyền tâm lý chiến của địch.
Việc ghép các loa nhỏ lại với nhau tạo sự cộng hưởng âm thanh, giúp người dân ở xa vẫn có thể nghe được.
Đầu năm 1960, địch đáp trả bằng 1 dàn loa Mỹ công suất lớn với lời khoe “Hệ thống loa “nói vỡ kính” này sẽ vang xa tận Quảng Bình, để dân bờ Bắc được nghe rõ tiếng nói của chính nghĩa quốc gia”.
Phía ta bèn nâng cấp hệ thống loa gồm 1 chiếc loa có đường kính vành loa 1.7m, công suất 500W – gấp 10 lần loa cũ, 4 loa 250W, 20 loa 50W. Một hệ thống điện đồng thời được xây dựng để cung cấp điện cho nguyên dàn loa khủng với tổng công suất 7000W này, gồm một đường dây cao thế 6KVA dài 10km từ thôn Tiên An (Vĩnh Sơn) về đến Tùng Luật (Vĩnh Giang) và một trạm cao tần đặt cách cầu Hiền Lương 2.5 km về phía Bắc để tăng âm cho hệ thống loa. Các cụm loa được đặt trên trụ bê tông cốt thép kiên cố. Riêng chiếc “loa đại” 500W đặt trên xe lưu động. Theo chiều gió, tiếng loa có thể truyền xa 10km, đến tận Chợ Cầu, Cửa Việt, Gio An. Đồng bào các làng xã bờ Nam vô cùng sung sướng vì hàng ngày họ được nghe rất rõ tiếng nói thân thuộc của miền Bắc ruột thịt.
Có 2 chiếc loa cỡ lớn được trưng bày ngoài trời.
Địch thay đổi chiến thuật. Thay vì đấu loa, chúng chuyển sang đấu nội dung. Có ngày phát 14-15 tiếng đồng hồ, có khi phát cả ban đêm, thậm chí bắt đầu từ 1h 2h sáng. Vào một đêm năm 1963, 4 chiến sĩ công an ta đã bí mật vượt sông, được bà con bờ Nam chỉ đường, giết Phương – một tên tâm lý chiến ngay lúc hắn đang phát thanh. Bà con hai bờ rất vui bởi họ từ nay không bị đánh thức lúc nửa đêm, không phải nghe những điều dối trá nữa.
Dàn loa này đang được trưng bày gần cột cờ giới tuyến.
Năm 1965, khi Mỹ ném bom miền Bắc, hệ thống loa phóng thanh của cả hai bờ mới ngừng hoạt động.
- Đọc thêm: Lằn ranh lịch sử trên cầu Hiền Lương
- Bên ven bờ Hiền Lương
- Những cuộc chiến không tiếng súng bên sông Bến Hải lịch sử
-Việt An-
| Vui lòng trích nguồn: "An Hằng's blog" khi đăng lại bài của blog này. Cảm ơn các bạn! |
[…] […]
[…] […]