Trong chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh, có một địa chỉ đánh dấu mốc lịch sử vô cùng quan trọng. Đó là cứ điểm Làng Vây. Đầu xuôi đuôi lọt. Mùa xuân năm 1968, chiến dịch giải phóng Khe Sanh – Hướng Hóa bắt đầu với trận mở màn đánh vào căn cứ Làng Vây. Chiến thắng Làng Vây đã phá vỡ vị trí then chốt trên tuyến phòng ngự đường 9 – Khe Sanh của địch, góp phần vào chiến thắng Khe Sanh, giải phóng huyện Hướng Hóa ngày 9/7/1968.
Địa chỉ: Di tích căn cứ Làng Vây nằm gần quốc lộ 9, cách trung tâm Khe Sanh khoảng 10km. Di tích nằm trên một đồi đất đỏ thấp, thuộc xã Tân Long, huyện Hướng Hóa (cũ), nay là xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị. Địa điểm này được công nhận là di tích cấp Quốc gia theo Quyết định số 319/QĐ-BVHTTDL ngày 26/1/2011 của Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch.
Đường vào di tích Làng Vây rất đẹp và mát mẻ.
- Đọc thêm: Check in những điểm đến hấp dẫn ở Hướng Hóa (Quảng Trị)
- Từ sân bay Tà Cơn đến Đường 9 – Khe Sanh
Cứ điểm Làng Vây và vị trí chiến lược ở Khe Sanh 1968
Trong giai đoạn chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ và tướng Westmoreland rất coi trọng vị trí chiến lược của Khe Sanh (Hướng Hóa). Khe Sanh nằm trên trục đường 9 nối Đông Hà với Lao Bảo. Việc xây dựng một tập đoàn cứ điểm quân sự ở đây sẽ tạo thành một bức tường thép, vừa phòng ngự phía Tây Bắc chiến trường Trị Thiên, vừa là điểm chốt chặn về phía Tây của hệ thống phòng thủ chiến lược ở khu DMZ; bổ trợ cho căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu ở phía quốc lộ 1. Đồng thời, từ Khe Sanh theo đường 9 kéo dài qua Lào, địch có thể kiểm soát đường tiến quân của quân ta từ phía Bắc vòng qua Lào để chi viện cho chiến trường miền Nam. Khe Sanh cũng đóng vai trò là bàn đạp cho các cuộc hành quân càn quét theo đường bộ và đường không, dễ dàng chi viện xuống quốc lộ 1..
- Góc nhỏ: William Childs Westmoreland (1914–2005), là Chỉ huy lực lượng Hoa Kỳ trong chiến tranh xâm lược Việt Nam giai đoạn 1964-1968. Sau đó ông giữ chức vụ Tham mưu trưởng Quân đội Hoa Kỳ từ năm 1968 – 1972.
Năm 1968 nơi đây là tiền đồn mà địch rất coi trọng.
Trong vị trí chiến lược đó, Làng Vây là tiền đồn chốt chặn và án ngữ cửa ngõ biên giới Việt – Lào, bảo vệ mặt phía Tây cho cụm cứ điểm Tà Cơn; đồng thời là một mắt xích quan trọng trong Hàng rào điện tử McNamara. Căn cứ Làng Vây được xây dựng tại cao điểm 320 và 230, trên một vùng diện tích rộng 0.6km, dài 1km. Địch đã đầu tư cả một hệ thống công sự phức tạp, 5 lớp hàng rào dây thép gai và bãi mìn chằng chịt, các hầm ngầm bê tông cốt thép kiên cố cùng các lô cốt trang bị hỏa lực mạnh; có cả trận địa pháo 105mm, cối 106.7mm. Cứ điểm chính nằm trên điểm cao 320 do một tiểu đoàn biệt kích đóng giữ, gồm 6 đại đội. Vị trí tiền tiêu nằm trên điểm cao 230 do một trung đội thám báo phụ trách. Lực lượng phòng thủ ở đây đa phần là người dân tộc thiểu số, thuộc Lực lượng dân sự chiến đấu (CIDG – Civilian Irregular Defense Group program) do 30 cố vấn Mỹ chỉ huy, tổng cộng hơn 1000 người. Ngoài ra còn có sự yểm trợ của pháo binh và không quân đặt tại căn cứ Khe Sanh.
Nòng súng vẫn vươn lên trời cao này đã từng là nỗi khiếp đảm của kẻ địch tại Khe Sanh năm 1968.
Trận đánh lịch sử Làng Vây
Tính đến cuối tháng 1/1968, ta đã chiếm được ngã ba Cu Bốc, điểm cao 471 và cứ điểm Huội San. Không thấy địch có dấu hiệu chi viện, ta thừa thắng xông lên quyết định tấn công cứ điểm Làng Vây, nhằm mở rộng vùng giải phóng trên đường 9, hiện thực hóa Chiến dịch đường 9 – Khe Sanh.
Sơ đồ tấn công cứ điểm Làng Vây. Ảnh tư liệu
Đúng 17h ngày 6/2/1968 trận chiến Làng Vây bắt đầu nổ súng. Lực lượng của ta gồm Trung đoàn 24 (thiếu 1 tiểu đoàn), Tiểu đoàn bộ binh 3 Sư đoàn 325; 2 đại đội xe tăng (3 và 9) thuộc tiểu đoàn 198; 1 tiểu đoàn pháo lựu 122mm; 1 đại đội pháo phòng không 37mm và 3 xe AM bảo đảm phòng không; 2 đại đội đặc công; 2 tiểu đoàn công binh công trình; 1 trung đội M72. Trong đó đại đội xe tăng 9, tiểu đoàn 3, trung đoàn 2 tấn công từ hướng Nam; Đại đội xe tăng 3, Trung đoàn 24 tấn công từ hướng Tây theo đường 9. Phía Nam được chọn làm hướng tấn công chính vì khu vực này có độ dốc tương đối lớn; cách đó khoảng 2km là làng Troài và sông Sepon; đây cũng là phía địch có vẻ chủ quan lơ là, phòng ngự mỏng và nhiều sơ hở. Đây là trận chiến đấu hiệp đồng binh chủng đầu tiên của quân đội ta có xe tăng tham gia, mở đầu cho truyền thống “Đã ra quân là đánh thắng” của bộ đội tăng thiết giáp.
Đến 3h sáng ngày 7/2/1968, ta cơ bản làm chủ trận địa. Tổng kết cuộc tấn công vào cứ điểm Làng Vây, ta đã tiêu diệt và bắt sống 1000 tên địch, thu nhiều vũ khí. Làng Vây sụp đổ cũng đồng nghĩa với một phần tuyến phòng ngự quan trọng trên Đường 9 bị lung lay, góp phần vào những chiến thắng oanh liệt của ta sau này. Sau chiến thắng Làng Vây cùng với chiến thắng cứ điểm Huội San (24/1/1968), chúng ta hoàn thành đợt 1 của Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh (20/1 – 7/2/1968), làm chủ đường 9 đoạn từ Cà Lu đến biên giới Việt – Lào.
- Góc nhỏ: Căn cứ Ka Lu (Cà Lu) của địch nằm trên đường 9, gần Krông Klang, huyện Đakrông, phía tây tỉnh Quảng Trị.
Đài tưởng niệm và xe tăng “Đã ra quân là đánh thắng”
Điểm nhấn của di tích là Đài tưởng niệm chiến thắng Làng Vây, được xây dựng năm 2008. Nơi đây, ngày 7/2/1968 tiểu đoàn xe tăng 198 của Binh chủng Tăng Thiết giáp đã phối hợp với các đơn vị bộ đội chủ lực và quân, dân địa phương đồng loạt nổ súng tấn công tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Làng Vây của địch.
Lối lên vị trí trưng bày xe tăng 268 ở cầu thang nhỏ bên phải đài tưởng niệm.
Tại đây hiện đang trưng bày chiếc xe tăng PT-76 mang số hiệu 268. Xe được đặt trên bệ cao, phía trước là tấm bảng giới thiệu về chiến thắng Làng Vây. Đây là chiếc xe tăng đã dẫn đầu đội quân dũng mãnh vượt qua mưa đạn, húc đổ cổng chính và yểm trợ bộ binh tấn công vào khu vực chỉ huy của địch tại cứ điểm Làng Vây.
Chiến thắng cứ điểm Tà Mây
Thật ra, trước chiến thắng cứ điểm Làng Vây, những chiếc tăng PT-76 đã thử sức mình ở cứ điểm Tà Mây. Tà Mây là cứ điểm trung tâm trong 12 cứ điểm nhỏ của cứ điểm Huội San (nằm sát biên giới Việt – Lào).
Ngày 5/8/1967, Bộ Tư lệnh Thiết giáp được lệnh sử dụng 2 đại đội xe tăng vào Nam chiến đấu. Thực hiện nhiệm vụ, 2 đại đội PT-76 gồm Đại đội 3 và Đại đội 9 của Trung đoàn xe tăng 203 được tổ chức thành một tiểu đoàn thiếu, mang phiên hiệu 198. Ngày 1/10/1967, tiểu đoàn 198 bắt đầu hành quân vào chiến trường và đến ngày 21/12/1967 tập kết ở Nậm Khang, Ha Sinh trên đường số 9. Theo kế hoạch, ta phải tiêu diệt cứ điểm Tà Mây nhằm mở đường đưa lực lượng lớn vào đánh Làng Vây và Tà Cơn. Vào 22h ngày 22/1/1968, đại đội xe tăng 3 được lệnh vào vị trí tập kết cuối cùng. Tối 23/1 các đơn vị hành quân chiếm lĩnh trận địa. Rạng sáng 24/1 ta nổ súng tiến công, lần đầu tiên xe tăng xung trận, địch hoàn toàn bị bất ngờ, hoảng loạn, tháo chạy. Chiến thắng cứ điểm Tà Mây của đại đội xe tăng 3 đã giúp ta củng cố niềm tin, quyết định đưa cả tiểu đoàn xe tăng 198 cùng tham gia trận đánh Làng Vây.
- Đọc thêm: Check in cầu treo Đakrông giữa đại ngàn Quảng Trị
- Ngắm cây cô đơn bên lòng hồ thủy điện Rào Quán (Quảng Trị)
Làng Vây ngày nay
Đường vào di tích Làng Vây ngày nay xanh mướt dưới bóng cây; một bên là hàng xà cừ, một bên là lũy tre đang lên non mơn mởn.
Từ đài tưởng niệm nhìn ra xa là dãy tuabin điện gió trải dài.
Nguồn tư liệu: Bách Khoa toàn thư Quân sự Việt Nam, Quyển 1: Lịch sử Quân sự (Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân – năm 2015)
-Việt An-
| Vui lòng trích nguồn: "An Hằng's blog" khi đăng lại bài của blog này. Cảm ơn các bạn! |
[…] Đọc thêm: Di tích căn cứ Làng Vây – địa chỉ đỏ trong du lịch Hướng Hóa (Quảng Trị) […]
[…] Đọc thêm: Di tích căn cứ Làng Vây – địa chỉ đỏ trong du lịch Hướng Hóa (Quảng Trị) […]