Cuốn hút với nhiều cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, từ lâu đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) đã là lựa chọn yêu thích của nhiều du khách khi về mảnh đất miền Trung. Lý Sơn gồm 2 đảo là Đảo Lớn (Cù lao Ré) và Đảo Bé (Cù lao Bờ Bãi). Không giống nhiều đảo khác, ở Lý Sơn có núi nhưng không có sông, suối. Vì thế trước khi đến đây, tui cứ thắc mắc rằng một hòn đảo nằm chơ vơ giữa biển thì sẽ lấy nước ngọt ở đâu để sử dụng. Thế nhưng người Lý Sơn đã rất sáng tạo, khai thác một bồn nước ngọt khổng lồ tự nhiên ngay trên đảo. Đi thôi, cùng khám phá mạch nguồn nước ngọt cực kỳ độc đáo này với tui nào.
Góc ảnh panorama từ hồ nước ngọt nhìn xuống thôn xóm trên đảo.
Nhọc nhằn đi tìm giọt nước trên đỉnh núi
Thới Lới nằm ở thôn Đông An Hải; vốn là ngọn núi lửa đã phun trào, để lại một lòng chảo với đường kính miệng rộng tới 350m. Năm 1989, sau khi tách tỉnh Nghĩa Bình thành 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định, lãnh đạo địa phương đã bàn đến phương án xây dựng hồ chứa nước Thới Lới. Đây vừa có lòng hồ tự nhiên, vừa là điểm cao nhất trên đảo nên có thể tạo áp lực đẩy nước về khu vực bên dưới. Tuy nhiên điều kiện lúc bấy giờ chưa thực hiện được. Các lo ngại ban đầu chủ yếu xoay quanh việc nếu xây dựng một hồ chứa nước tại đây, liệu rằng nước có thẩm thấu vào trong lòng núi, hoặc bốc hơi hết theo cái nắng khắc nghiệt trên đảo, như vậy sẽ tốn công vô ích.
Mùa nắng gắt, nước trong hồ vẫn cạn đi nhiều.
Năm 2003, dự án đầu tư xây dựng hồ chứa nước Thới Lới chính thức được UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt sau hàng loạt các cuộc khảo sát địa vật lý, địa chất công trình tại khu vực này. Các khảo sát cho thấy dưới lòng hồ có tầng đất sét dày, chính lớp địa chất này đã trữ nước nên sẽ không xảy ra việc nước trong hồ thấm vào lòng núi.
Con dốc dẫn từ hòn đá mồ côi xuống hồ nước ngọt.
Công trình thủy lợi đầu tiên này có tổng vốn đầu tư gần 32 tỉ đồng, gồm các hạng mục chính là đập dâng, tràn xả lũ, cống lấy nước. Miệng núi lửa Thới Lới có một đoạn bị bể nên người ta phải xây một con đập ngăn đoạn trống này lại để làm thành hồ chứa. Đập dài 208m, cao 11m, rộng 1.6m. Hồ xây dựng theo kiểu bê tông chống thấm để có thể tích nước vào mùa mưa.
Công trình đập ngăn nước.
Câu chuyện sẽ nhẹ nhàng nếu việc thi công diễn ra ở đồng bằng. Còn trên đỉnh núi cao 149m với con dốc dựng đứng thì giọt nước quả đúng là như những giọt vàng. Toàn bộ công trình cần 3000m3 cát, 6800m3 đá, 2000 tấn xi măng, 100 tấn sắt. Tất cả vật tư được vận chuyển bằng xe tải từ thành phố Quảng Ngãi đến Bình Sơn, qua xà lan vượt 15 hải lý ra đảo Lý Sơn, tập kết tại cảng cách núi Thới Lới khoảng 5km, sau đó mới được đưa lên đỉnh. Năm 2010 công trình được khởi công, ròng rã 18 tháng sau, vào tháng 5/2012 mới hoàn thành. Thật ra trước đó, từ năm 2011 sau khi hoàn thành đập chắn thì hồ đã bắt đầu tích nước. Hồ có diện tích gần 10ha, sức chứa 270.000 m3. Từ đây nước được dẫn theo đường ống về hồ thấp dưới chân núi, sau đó cấp nước cho khu dân cư và các ruộng hành tỏi.
Nước từ đập đưa theo đường ống xuống đồng bằng.
Từ ngày đưa hồ núi lửa Thới Lới vào sử dụng, cuộc sống của bà con đỡ vất vả hơn nhiều. Trước đây, nước sử dụng trong sinh hoạt chủ yếu khai thác từ mạch nước ngầm; song do hiện tượng xâm nhập mặn nên nhiều khi người dân phải dùng nước lợ chứ không phải là nước ngọt hoàn toàn. Quan trọng hơn, không phải nơi nào cũng có mạch nước ngầm để đào giếng. Vì vậy, hồ nước ngọt thật sự đã giải tỏa cơn khát cho người dân trên đảo.
Mặt gương xanh giữa trời
Vượt qua hai con dốc cao ngất, một ở chân núi và một ở nhánh rẽ lên đỉnh núi là đến được lòng hồ. Ngọn núi lửa ngày xưa từng là nỗi khiếp sợ nay trở nên hiền hòa, phẳng lặng. Đỉnh núi ngày xưa từng phun trào những dòng nham thạch nóng đỏ, nay như đôi bàn tay hứng nước trời – những giọt nước giọt vàng của miền biển mặn chát. Mùa hè nắng to, nước hồ dường như càng xanh hơn. Trời hiu hiu vài cơn gió nhẹ, mặt nước chỉ vờ gợn sóng lăn tăn, phảng phất bóng mây như một tấm gương khổng lồ. Mực nước dâng bình thường trên 119m so với mặt nước biển, nhưng mùa nắng này nước cạn đi nhiều. Một cây cầu nhỏ dài hơn 200m bắc ngang con đập, nối hai cạnh của hồ với nhau. Đứng trên cầu nhìn xuống có thể thấy được từ góc này sang góc kia của đảo.
Ảnh trên và ảnh dưới là góc nhìn từ 2 phía của đập ngăn.
Hồ Thới Lới hiện không chỉ là nơi cung cấp nước ngọt cho toàn bộ cư dân đảo Lớn mà còn là điểm thu hút sự chú ý của nhiều khách tham quan.
Đường đến hồ nước ngọt Thới Lới
Trên đường lên đỉnh núi Thới Lới, trước khi đến với cột cờ tổ quốc, bạn sẽ thấy bên tay trái có một ngã rẽ vào con dốc nhỏ dẫn lên hồ núi lửa Thới Lới, phía trước có bảng “Đường hoa dân quân”. Đi khoảng 830m là tới. Lối mòn này dốc không kém gì đường lên cột cờ, vì vậy bạn nên đi xe số, cài số 1 cho chắc ăn nhen. Tay lái vững thì có thể chạy dễ dàng lên tận nơi. Còn nhát hít như tui thì bỏ xe giữa đường, đi bộ lên cho lành.
- Đọc thêm về núi Thới Lới:
Lan can đập khá cao nên rất an toàn.
-Việt An-
| Vui lòng trích nguồn: "An Hằng's blog" khi đăng lại bài của blog này. Cảm ơn các bạn! |
