Trong các cổng từ bên ngoài đi vào Kinh thành Huế, có 2 con đường rất đặc biệt là đường thủy, đó là Tây thành Thủy quan và Đông thành thủy quan. Các cửa ngõ này vừa là cầu cống, vừa đóng vai trò đường thủy nối thông các dòng chảy bên ngoài với sông Ngự Hà bên trong kinh thành. Tui đến Tây thành thủy quan khi trời đã nhá nhem tối nên các bức ảnh cứ mờ mờ ảo ảo, phải đẩy sáng hết cỡ mới nhìn thấy được cảnh.
1. Tây thành Thủy quan
Tây thành Thủy quan, còn gọi là cầu Thủy quan, cống Thủy quan. Đây là một trong 2 cửa ngõ đường thủy của Kinh thành Huế, đặt ở phía Tây, cùng trục đường với 2 cửa đường bộ là cửa Hữu và cửa Chánh Tây. Hiện nay cửa này nằm trên đường Tôn Thất Thiệp, đoạn giữa đường Triệu Quang Phục và Ngô Thế Lân.
Phía trên Thượng thành (dải thành bao quanh kinh thành Huế) là một lô cốt do quân đội Mỹ xây dựng, có lỗ châu mai để bắn súng, có nắp và có nơi nghỉ ngơi cho binh sĩ. Tuy nhiên lô cốt này ảnh hưởng đến cảnh quan di tích triều Nguyễn nên nó đang được tháo dỡ trong giai đoạn 30/7/2026 – 30/9/2026 để hoàn trả không gian gốc của di tích. Tui tới đây vào giữa tháng 7/2026 nên công trình vẫn còn.
Sau khi đào xong sông Ngự Hà, vua Minh Mạng cho xây dựng Tây thành Thủy quan vào năm 1826, dẫn nước từ sông Kẻ Vạn vào sông Ngự Hà. Đây là một cây cầu bắc ngang sông, phục vụ đi lại bằng đường bộ. Bên dưới thiết kế dạng cống vòm với 1 cống, có tấm cửa gỗ (còn gọi là áp quan), có thể đóng mở cho ghe thuyền nhỏ đi qua, đồng thời nối thông 2 dòng chảy bên trong và ngoài Kinh thành. Mặt ngoài thành cầu chính là bức tường bao quanh Kinh thành Huế, bên trên đặt pháo đài và súng thần công. Sau này, giai đoạn 1957-1975, Mỹ thay pháo đài xưa bằng lô cốt. Do vậy, Tây thành Thủy quan không chỉ làm nhiệm vụ điều tiết nước trong nội thành, giao thông đường thủy mà còn có công năng phòng thủ, bảo vệ một phần phía Tây Kinh thành Huế.
Sông Ngự Hà đoạn phía Tây Kinh thành rộng khoảng 44m. Cầu Thủy Quan bên trên dài 44.6m, rộng 4.65m và cao 7.46m. Cầu được thiết kế dạng cong nhiều để có không gian làm cống vòm phía dưới. Phần cống có 6 lớp vòm đá, hình thành dáng vòm, đường kính 6.6m. Lan can và vòm cầu bằng đá thanh, thân xây gạch vồ, thành tường của mố cầu dùng đá gan gà. Ngoài ra, dưới triều Nguyễn, khi các tấm cửa gỗ hoặc trục gỗ làm then cài của phía cống nước bị hư hỏng, hoặc trôi mất thì sẽ tu sửa định kỳ 3 năm 1 lần.
Cống tại Tây Thành Thủy quan vừa đủ cho chiếc thuyền nhỏ đi qua.
2. Dòng Ngự Hà
Sông Ngự Hà là con sông duy nhất chảy trong lòng Kinh thành Huế, theo dòng từ Tây sang Đông. Tất cả các hồ, hào nước bên trong Kinh thành đều có cống thông với sông, tạo thành hệ thống điều tiết lưu lượng nước trong kinh thành. Ngự Hà trước đây là một nhánh cũ của sông Hương, chảy từ chợ Kim Long (phía Tây kinh thành) sang làng Bao Vinh (phía Đông kinh thành). Các vua đã cho đào, uốn nắn dòng chảy để thuận lợi cho việc thông thương hàng hóa ra vào Kinh thành. Khoảng năm 1805 dưới thời Gia Long, sông được khơi thông dòng chảy từ sông Đông Ba (Được xem là sông Tả Hộ thành), đi ngang qua Kinh Thương (Kho lúa của triều đình – nằm ở phía Bắc và phía Tây hồ Tịnh Tâm ngày nay) đến đoạn Võ Khố (Kho chứa binh khí, nằm gần cửa Nhà Đồ ở phía Nam Kinh thành); đặt tên là sông Thanh Câu. Từ năm 1825 dưới thời vua Minh Mạng, đào tiếp từ Võ Khố thông đến sông Kẻ Vạn (sông Hữu Hộ thành) và đổi tên thành Ngự Hà. Qua 2 lần đào cách nhau 20 năm (1805 và 1825) dưới thời 2 vị vua, dòng Ngự Hà đã dài 3388m tính từ điểm giao nhau với sông Đông Ba ở phía Đông cho đến điểm giao với sông Kẻ Vạn ở phía Tây. Chiều rộng của sông cũng theo đó mà hẹp dần. Độ sâu trung bình của sông Ngự Hà xưa kia khoảng 1.5m. Trước kia, hai bên bờ sông được kè chắc chắn bằng đá núi, dày khoảng 1.5m để tránh sạt lở. Sau mỗi trận lụt, cửa sông thường bị bồi lắng nên cũng được nạo vét hàng năm.
Dòng Ngự Hà đoạn phía Đông kinh thành rất thoáng và đẹp. Ven bờ vào mùa hè, cả dãy phượng vĩ (hoa đỏ), phượng vàng, muồng hoa đào… nở rộ soi bóng xuống dòng sông.
Hiện nay, trên dòng Ngự Hà, ngoài 2 cây cầu đồng thời cửa Thủy quan (Đông thành và Tây thành) còn có 3 cây cầu khác. Theo hướng từ Đông thành sang Tây thành thì đó là:
- Cầu Ngự Hà (cầu Kho) nằm trên đường Đinh Tiên Hoàng đoạn giữa đường Trần Quý Cáp với Lê Trung Đình). Cầu xây năm 1820 (trước đó là cầu gỗ xây năm 1808), dài 71.6m, rộng 4.86m và cao 8m. Có 3 vòm, vòm lớn ở giữa đường kính 6.4m, 2 vòm nhỏ 2 bên đường kính 4m.
Cầu Ngự Hà
- Cầu Khánh Ninh (Cống Hắc Báo) nằm trên đường Trần Văn Kỷ đoạn giữa Triệu Quang Phục với Ngô Thế Lân. Cầu xây năm 1825, phía tả cung Khánh Ninh xưa; dài 44.6m, rộng 4.95m và cao 7.25m. Có 1 vòm đường kính 6.4m.
- Cầu Vĩnh Lợi nằm trên đường Nguyễn Trãi đoạn giữa Triệu Quang Phục với Ngô Thế Lân. Cầu xây năm 1825; dài 44.6m, rộng 5m và cao 7.25m. Có 1 vòm đường kính 6.4m. Gần cầu này có Quán Bánh ép sữa chua 3 Thị khá ngon.
3. Sông Kẻ Vạn
Sông Kẻ Vạn, sông Hữu Hộ thành, Hữu Hộ thành hà là 1 trong 4 dòng sông bao bọc lấy Kinh thành, tạo nên hệ thống sông Hộ thành dài khoảng 7km, vừa đảm nhận vai trò bảo vệ vừa là có chức năng giao thông đường thủy. Sông Kẻ Vạn được đào vào năm 1814-1815 dưới thời vua Gia Long. Con sông dài khoảng 2.7km, bắt đầu từ sông Hương đoạn khu vực cầu Bạch Hổ, chảy theo tường thành phía Tây Kinh thành Huế, nối với sông Bạch Yến rồi đổ vào sông An Hòa (sông Hậu Hộ thành) ở phía Bắc Kinh thành.
Đoạn tường thành dọc theo đường Ngô Thế Lân, dẫn lên cầu Thủy quan.
Đọc thêm về các địa điểm khác được công nhận là di sản văn hóa thế giới thuộc quần thể di tích cố đô Huế:
- Lăng vua Tự Đức – một chiều Huế trong veo
- Lăng vua Minh Mạng – điểm đến hữu tình xứ cố đô
- Hổ Quyền – Đấu trường sinh tử đất cố đô
- Điện Voi Ré – nơi tôn vinh loài voi ở Huế
- Chiêm ngưỡng các cổng vào kinh thành Huế
- Độc đáo kiến trúc các cửa vào Đại nội kinh thành Huế
Bà admin cũng phải bon chen tấm ảnh. Lật đật chụp ảnh vì sợ trời tối nên quên cả việc tháo mũ bảo hiểm ra.
-Việt An-
| Vui lòng trích nguồn: "An Hằng's blog" khi đăng lại bài của blog này. Cảm ơn các bạn! |
[…] Đọc thêm: Tây thành Thủy quan – con đường thủy vào kinh thành Huế […]